Odsetki ustawowe 2026: nowa stopa NBP i stawki

TL;DR — aktualny stan rzeczy

Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych B2B wynoszą w drugiej połowie 2026 roku 13,75% w skali roku (stopa referencyjna NBP 3,75%, ustalona 5 marca 2026 r. i utrzymana w fixingu z 1 lipca 2026 r., + marża ustawowa 10 punktów procentowych). Rada Polityki Pieniężnej obniżała stopy sześciokrotnie między majem 2025 a marcem 2026 — z 5,75% do 3,75% — i od tego czasu utrzymuje je bez zmian. Dla zobowiązań wobec publicznych podmiotów leczniczych stawka jest niższa. Pełny przewodnik po odsetkach ustawowych za opóźnienie, w tym aktualne stawki, wzory i kalkulator, znajdziesz w naszym kompletnym poradniku o odsetkach ustawowych.

Co się zmieniło w 2026 roku?

Sporo. Po dwóch latach stabilizacji na poziomie 5,75% Rada Polityki Pieniężnej weszła w cykl obniżek: sześć kolejnych redukcji między majem 2025 a marcem 2026 sprowadziło stopę referencyjną z 5,75% do 3,75%. To przełożyło się bezpośrednio na odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, które w tym samym okresie spadły z 15,75% do 13,75% rocznie.

Co to oznacza praktycznie dla właścicieli firm wystawiających faktury B2B?

• Odsetki za opóźnienie wciąż wysokie, choć niższe niż rok temu — 13,75% rocznie to stawka, która realnie motywuje dłużników do regulowania zaległości. Na fakturze 20 000 zł każde 30 dni opóźnienia generuje ok. 226 zł dodatkowych kosztów po Twojej stronie (rok wcześniej, przy 15,75%, było to ok. 259 zł).
• Rekompensata za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom) wynosi stale 40 EUR dla faktur do 5 000 zł, 70 EUR dla kwot 5 000–50 000 zł i 100 EUR dla wyższych — te kwoty nie zależą od stopy NBP i nie zmieniły się.
• Termin płatności — ustawa nadal ogranicza terminy płatności B2B do 60 dni (30 dni dla transakcji z podmiotami publicznymi), chyba że obie strony pisemnie uzgodniły dłuższy termin.

Zmiany, które weszły w życie wcześniej (ustawa z 2019 roku), wciąż obowiązują — nowością w 2026 roku jest sam cykl obniżek stóp, nie zmiana przepisów.

Cykl obniżek RPP 2025–2026 — co się wydarzyło

Po długim okresie stabilizacji Rada Polityki Pieniężnej przeszła do serii obniżek stóp procentowych. Kluczowe posiedzenia:

• 8 maja 2025 — pierwsza obniżka, stopa referencyjna spada do 5,25%.
• 3 lipca 2025 — kolejna obniżka, do 5,00%.
• 4 września 2025 — stopa spada do 4,75%.
• 6 listopada 2025 — obniżka do 4,25%.
• 3 grudnia 2025 — stopa spada do 4,00%.
• 5 marca 2026 — jak dotąd ostatnia obniżka, do 3,75%.

Każdej zmianie stopy referencyjnej towarzyszyła zmiana stawki odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, ogłaszana w cyklu półrocznym: 15,75% w pierwszej połowie 2025 r., 15,25% w drugiej połowie 2025 r., 14,00% w pierwszej połowie 2026 r. i 13,75% od 1 lipca 2026 r.

Co dalej? RPP utrzymywała stopy bez zmian na posiedzeniach od marca do lipca 2026 r. Rynek nie zakłada obecnie gwałtownych ruchów — większość komentarzy wskazuje na stabilizację wokół 3,75% do końca roku, z możliwością niewielkiej korekty w 2027 r., jeśli inflacja trwale ustabilizuje się na poziomie celu inflacyjnego NBP. To jednak prognoza, nie fakt — do momentu formalnego ogłoszenia zmiany w Monitorze Polskim obowiązuje stawka aktualna.

Co oznacza zmiana stopy referencyjnej dla Twoich faktur?

W praktyce widać to najlepiej na konkretnej fakturze. Weźmy przykład: faktura B2B na 10 000 zł, opóźnienie 30 dni.

• Przy stawce z 2025 r. (15,75%): odsetki = 10 000 zł × 15,75% × 30/365 ≈ 129,45 zł
• Przy dzisiejszej stawce (13,75%): odsetki = 10 000 zł × 13,75% × 30/365 ≈ 113,01 zł

Różnica — ok. 16 zł na tej jednej fakturze — sama w sobie niewielka. Ale dla firmy z portfelem kilkudziesięciu lub kilkuset przeterminowanych faktur, spadek stopy o 2 punkty procentowe w ciągu roku oznacza realnie niższe wpływy z odsetek — a więc słabszy argument dyscyplinujący dłużników.

Skorzystaj z kalkulatora odsetek ustawowych, żeby obliczyć kwotę dla swojej konkretnej faktury — z uwzględnieniem aktualnej stawki.

Jak się przygotować na kolejne zmiany stawek?

Zmiana stopy referencyjnej przez RPP nie powinna Cię zaskoczyć — jest zapowiadana z wyprzedzeniem, a jej wpływ na odsetki ustawowe wchodzi w życie w cyklu półrocznym. Kilka praktycznych kroków:

1. Dokumentuj aktualną stawkę przy wystawianiu wezwania do zapłaty — podaj stawkę odsetek i jej podstawę prawną. Jeśli sprawa trafi do sądu, odsetki należy wyliczyć według stawki obowiązującej w dniu wymagalności każdego okresu naliczania — a skoro stawka zmieniała się kilka razy w ciągu ostatniego roku, jedna zaległa faktura może obejmować dwa różne okresy z dwiema różnymi stawkami.
2. Używaj oprogramowania, które automatycznie aktualizuje stawki — systemy takie jak Terminovo pobierają stawki wprost z obwieszczeń i przeliczają odsetki bez ręcznej interwencji. Nie musisz śledzić Monitora Polskiego.
3. Pilnuj kalendarza posiedzeń RPP — wystarczy raz w miesiącu sprawdzić wynik posiedzenia (komunikat NBP pojawia się w dniu posiedzenia).
4. Nie zwlekaj z wystawianiem not odsetkowych — im dłużej czekasz po terminie płatności, tym więcej Twój dłużnik „zyskuje" na czasie. Działaj szybko. Pobierz gotowy wzór noty odsetkowej i wyślij go klientowi, zanim zdążą narosnąć dalsze koszty. Sprawdź pełny harmonogram działań: klient nie płaci faktury — co zrobić krok po kroku.

Pamiętaj też, że niezależnie od stawek odsetek przysługuje Ci ryczałtowa rekompensata za koszty odzyskiwania — oblicz ją szybko za pomocą kalkulatora rekompensaty.

Jeśli zależy Ci na pełnym zrozumieniu mechanizmu naliczania odsetek — skąd bierze się stawka, jak się zmienia i co dokładnie możesz żądać od dłużnika — zajrzyj do naszego kompletnego poradnika o odsetkach ustawowych za opóźnienie. Znajdziesz tam aktualne stawki, wzory i wyjaśnienia prawne.