Odsetki ustawowe 2026: co się zmieniło

TL;DR — aktualny stan rzeczy

Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych B2B wynoszą w 2026 roku 15,75% w skali roku (stopa referencyjna NBP 5,75% + marża ustawowa 10 punktów procentowych). Dla zobowiązań wobec podmiotów publicznych leczniczych stawka jest niższa. Od października 2023 roku Rada Polityki Pieniężnej nie zmieniła stóp — co oznacza, że stawki odsetek za opóźnienie pozostają stabilne od przeszło dwóch lat. Pełny przewodnik po odsetkach ustawowych za opóźnienie, w tym aktualne stawki, wzory i kalkulator, znajdziesz w naszym kompletnym poradniku o odsetkach ustawowych.

Co się zmieniło w 2026 roku?

Krótka odpowiedź: w zakresie samych stawek — nic. NBP utrzymuje stopę referencyjną na poziomie 5,75% od posiedzenia RPP w październiku 2023 roku. To najdłuższy okres stabilizacji stóp procentowych od czasów poprzedzających pandemię COVID-19.

Co to oznacza praktycznie dla właścicieli firm wystawiających faktury B2B?

• Odsetki za opóźnienie pozostają wysokie — 15,75% rocznie to stawka, która realnie motywuje dłużników do regulowania zaległości. Na fakturze 20 000 zł każde 30 dni opóźnienia generuje ponad 258 zł dodatkowych kosztów po Twojej stronie.
• Rekompensata za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom) wynosi stale 40 EUR dla faktur do 5 000 zł, 70 EUR dla kwot 5 000–50 000 zł i 100 EUR dla wyższych. Kurs EUR do przeliczenia wskazuje NBP.
• Termin płatności — ustawa nadal ogranicza terminy płatności B2B do 60 dni (30 dni dla transakcji z podmiotami publicznymi), chyba że obie strony pisemnie uzgodniły dłuższy termin.

Zmiany, które weszły w życie wcześniej (ustawa z 2019 roku), wciąż obowiązują — tu nie ma żadnych nowości legislacyjnych w 2026 roku, które wymagałyby natychmiastowej uwagi.

Kalendarz posiedzeń RPP 2026 — kiedy mogą zmienić się stawki?

Rada Polityki Pieniężnej zbiera się co miesiąc. W 2026 roku kluczowe posiedzenia, na których analitycy spodziewają się dyskusji o ewentualnych obniżkach, to:

• Marzec 2026 — pierwsze posiedzenie, na którym pojawiły się głosy o możliwej obniżce w połowie roku.
• Maj–czerwiec 2026 — zdaniem większości ekonomistów to najwcześniejszy moment na pierwszą obniżkę, jeśli inflacja CPI trwale zbliży się do celu NBP (2,5% ±1 pp).
• Wrzesień–październik 2026 — bardziej konserwatywne prognozy wskazują na jesień jako realny termin pierwszej korekty stóp.

Konsensusu rynkowego na razie brak. Część ekonomistów wskazuje na utrzymującą się inflację bazową i wysoki wzrost wynagrodzeń jako argumenty za utrzymaniem obecnych stawek przez cały rok 2026.

Ważne: do momentu, gdy RPP faktycznie obniży stopę referencyjną i ogłosi to w Monitorze Polskim, stawki odsetek za opóźnienie nie zmieniają się automatycznie. Zmiana wchodzi w życie dopiero od daty wskazanej w obwieszczeniu Ministra Finansów.

Co oznacza zmiana stopy referencyjnej dla Twoich faktur?

Wyobraź sobie, że RPP obniża stopę referencyjną o 0,5 pp — z 5,75% do 5,25%. Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych spadłyby wtedy z 15,75% do 15,25% rocznie.

Jak to wygląda w praktyce? Przykład:

• Faktura B2B: 10 000 zł, opóźnienie 30 dni
• Przy stawce 15,75%: odsetki = 10 000 × 15,75% × 30/365 ≈ 129 zł
• Przy stawce 15,25% (po obniżce o 0,5 pp): odsetki ≈ 125 zł

Różnica na poziomie kilku złotych miesięcznie — dla pojedynczej faktury to kwota niemal niezauważalna. Jednak dla firm z portfelem kilkudziesięciu lub kilkuset przeterminowanych faktur, zmiana stopy o 1 pp może oznaczać różnicę tysięcy złotych rocznie w jedną lub drugą stronę.

Skorzystaj z kalkulatora odsetek ustawowych, żeby obliczyć kwotę dla swojej konkretnej faktury — z uwzględnieniem aktualnej stawki.

Jak się przygotować na zmianę stawek?

Zmiana stopy referencyjnej przez RPP nie powinna Cię zaskoczyć — jest zapowiadana z wyprzedzeniem. Kilka praktycznych kroków:

1. Dokumentuj aktualną stawkę przy wystawianiu wezwania do zapłaty — podaj stawkę odsetek i jej podstawę prawną. Jeśli sprawa trafi do sądu, odsetki należy wyliczyć według stawki obowiązującej w dniu wymagalności każdego okresu naliczania.
2. Używaj oprogramowania, które automatycznie aktualizuje stawki — systemy takie jak Terminovo pobierają stawki wprost z obwieszczeń i przeliczają odsetki bez ręcznej interwencji. Nie musisz śledzić Monitora Polskiego.
3. Pilnuj kalendarza posiedzeń RPP — wystarczy raz w miesiącu sprawdzić wynik posiedzenia (komunikat NBP pojawia się w dniu posiedzenia).
4. Nie zwlekaj z wystawianiem not odsetkowych — im dłużej czekasz po terminie płatności, tym więcej Twój dłużnik "zyskuje" na wysokich stopach, a nie Ty. Działaj szybko. Sprawdź pełny harmonogram działań: klient nie płaci faktury — co zrobić krok po kroku.

Jeśli zależy Ci na pełnym zrozumieniu mechanizmu naliczania odsetek — skąd bierze się stawka, jak się zmienia i co dokładnie możesz żądać od dłużnika — zajrzyj do naszego kompletnego poradnika o odsetkach ustawowych za opóźnienie. Znajdziesz tam aktualne stawki, wzory i wyjaśnienia prawne.