Odsetki ustawowe za opóźnienie — stawki, przepisy i przewodnik 2026

W 2026 roku stopa referencyjna NBP wynosi 5,75%. Oznacza to: odsetki ustawowe kapitałowe - 9,25% (5,75% + 3,5 p.p.), odsetki ustawowe za opóźnienie - 11,75% (5,75% + 6 p.p.), odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych - 15,75% (5,75% + 10 p.p.). Stawki zmieniają się wraz ze zmianami stopy referencyjnej NBP.

Tak. Odsetki ustawowe za opóźnienie przysługują automatycznie od dnia następnego po upływie terminu płatności - bez konieczności wzywania dłużnika do zapłaty, bez żadnej klauzuli w umowie i bez wykazywania szkody. Wezwanie do zapłaty jest jednak dobrą praktyką, bo formalizuje Twoje roszczenie i może przyspieszyć uregulowanie należności.

Odsetki ustawowe za opóźnienie (11,75%) stosuje się do wszystkich opóźnionych płatności - zarówno B2C, jak i B2B poza ustawą o transakcjach handlowych. Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych (15,75%) to wyższa stawka, przeznaczona wyłącznie dla relacji B2B, gdzie obie strony są przedsiębiorcami lub podmiotami publicznymi, a przedmiotem jest odpłatna dostawa towarów lub usług.

Od dnia następującego po terminie płatności wskazanym na fakturze lub w umowie. Jeśli termin nie został ustalony, przepisy o transakcjach handlowych przewidują domyślny termin 30 dni od daty doręczenia faktury lub spełnienia świadczenia - i od dnia 31. naliczasz odsetki. Odsetki nalicza się za każdy dzień opóźnienia, łącznie z dniem uregulowania należności.

Nie. Odsetki za opóźnienie mają charakter odszkodowawczy - nie są wynagrodzeniem za dostawę towarów ani świadczenie usług, więc nie podlegają opodatkowaniu VAT. Wystawia się je w formie noty odsetkowej (nie faktury VAT). Nota odsetkowa powinna zawierać: dane stron, kwotę należności głównej, stawkę odsetek, liczbę dni opóźnienia i wyliczoną kwotę odsetek.

Najpierw wyślij przypomnienie o przeterminowanej płatności - wiele firm ureguluje należność po pierwszym kontakcie. Jeśli to nie wystarczy, wystaw notę odsetkową i wezwanie do zapłaty. Skorzystaj z naszego generatora wezwania do zapłaty, żeby w kilka minut przygotować dokument zgodny z przepisami. W przypadku braku reakcji możesz skierować sprawę do sądu w trybie elektronicznego postępowania upominawczego (e-sąd).

Odsetki ustawowe za opóźnienie nalicza się od kwoty brutto — czyli od całej kwoty wynikającej z faktury, łącznie z podatkiem VAT. Wynika to z tego, że dłużnik był zobowiązany zapłacić kwotę brutto w terminie, a jego opóźnienie dotyczy pełnego zobowiązania. Dotyczy to zarówno transakcji B2B, jak i B2C.

Zmiana stopy referencyjnej NBP powoduje automatyczną zmianę stawki odsetek ustawowych od dnia następnego po ogłoszeniu decyzji RPP. Oznacza to, że przy obliczaniu odsetek za długi okres (obejmujący zmianę stawki) należy podzielić go na odcinki odpowiadające poszczególnym stawkom i obliczyć odsetki osobno dla każdego okresu, a następnie zsumować wyniki. Tabela historycznych stawek na tej stronie ułatwi Ci takie obliczenie.

Co do zasady, naliczanie odsetek od zaległych odsetek (anatocyzm) jest w polskim prawie zakazane — art. 482 § 1 KC stanowi, że można żądać odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. Wyjątek stanowią rachunki bankowe oraz umowy pożyczek długoterminowych, gdzie anatocyzm może być dopuszczony. W praktyce biznesowej noty odsetkowe dotyczą zatem tylko kwoty należności głównej.

Rekompensatę przelicza się według kursu EUR ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Przy kursie EUR/PLN około 4,25–4,30, rekompensata wynosi orientacyjnie: 40 EUR ≈ 170–175 PLN, 70 EUR ≈ 297–301 PLN, 100 EUR ≈ 425–430 PLN. Dokładny przelicznik zależy od kursu NBP w dniu wymagalności faktury.

Tak — roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się z upływem 3 lat, zgodnie z ogólnym terminem przedawnienia roszczeń majątkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 118 KC). Bieg przedawnienia rozpoczyna się osobno dla każdego dnia opóźnienia. Aby przerwać bieg przedawnienia, wystarczy wysłać wezwanie do zapłaty lub złożyć pozew do sądu.

Przy częściowej wpłacie odsetki oblicza się w dwóch etapach. Najpierw naliczasz odsetki od pełnej kwoty faktury za okres od dnia wymagalności do dnia wpłaty. Następnie kontynuujesz naliczanie od kwoty pomniejszonej o wpłatę — za każdy kolejny dzień opóźnienia pozostałej części. Jeśli dłużnik nie wskazał, na poczet jakiego długu dokonuje wpłaty, wierzyciel może zaliczyć ją najpierw na odsetki, a następnie na należność główną (art. 451 KC).