Rekompensata 40 euro: przewodnik

TL;DR - kluczowe informacje

Jeśli Twój kontrahent B2B spóźnił się z płatnością choćby o jeden dzień, przysługuje Ci ryczałtowa rekompensata 40, 70 lub 100 euro za koszty odzyskiwania należności. Nie musisz nic udowadniać - to prawo automatyczne, wynikające wprost z ustawy. Większość polskich przedsiębiorców w ogóle o tym nie wie i zostawia te pieniądze na stole.

Podstawa prawna - art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom

Rekompensata wynika z art. 10 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1648). Ustawa implementuje dyrektywę UE 2011/7/UE o zwalczaniu opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych.

Kluczowy przepis: Wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro (przeliczonej na złote według kursu średniego euro ogłaszanego przez NBP ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne).

Kiedy przysługuje rekompensata?

Rekompensata przysługuje, gdy spełnione są łącznie wszystkie warunki:

1. Transakcja handlowa - obie strony to przedsiębiorcy (B2B). Nie dotyczy konsumentów.
2. Opóźnienie w płatności - kontrahent nie zapłacił w ustalonym terminie (lub w terminie ustawowym, jeśli umowa nie określa terminu).
3. Wymagalność roszczenia - wierzyciel spełnił swoje świadczenie (dostarczył towar, wykonał usługę) i doręczył fakturę lub wezwanie do zapłaty.

Ważne: Rekompensata przysługuje automatycznie - od dnia, gdy dłużnik popadł w opóźnienie. Nie musisz wysyłać odrębnego pisma ani udowadniać poniesionych kosztów windykacji.

Ile wynosi rekompensata?

Wysokość rekompensaty zależy od wartości wynagrodzenia (kwoty głównej faktury):

Wartość faktury (kwota główna)	Rekompensata
Do 5 000 zł	Równowartość 40 EUR
Od 5 000 zł do 50 000 zł	Równowartość 70 EUR
Powyżej 50 000 zł	Równowartość 100 EUR

Kurs przeliczenia euro na złote: średni kurs NBP z ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności faktury. Przelicz na bieżąco korzystając z naszego kalkulatora odsetek.

Szybkie obliczenie należnej rekompensaty umożliwia też dedykowane narzędzie: Oblicz swoją rekompensatę za darmo →

Czy rekompensatę liczy się per faktura czy per kontrakt?

Rekompensata przysługuje od każdej przeterminowanej faktury osobno. Jeśli kontrahent nie zapłacił 5 faktur, masz prawo do 5 rekompensat - każda naliczana osobno od wartości danej faktury.

Jak naliczyć i dochodzić rekompensaty - krok po kroku

1. Ustal datę opóźnienia - dzień po terminie płatności faktury to dzień, od którego liczymy odsetki i nabycie prawa do rekompensaty.
2. Oblicz kwotę rekompensaty - sprawdź wartość faktury, dobierz stawkę (40/70/100 EUR), przelicz po kursie NBP z właściwego dnia.
3. Wystaw notę obciążeniową - to dokument, którym obciążasz dłużnika rekompensatą. Nota obciążeniowa nie jest fakturą VAT - nie podlega VAT. Możesz ją wystawić jako zwykłe pismo lub dokument ze swojej kancelarii/firmy.
4. Dołącz notę do wezwania do zapłaty - wyślij razem z wezwaniem do zapłaty kwoty głównej i odsetek. Kurs NBP powinieneś podać w dokumencie. Jeśli poprzednie wezwania zostały zignorowane, przygotuj ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty z pełnym wyliczeniem kwoty długu i krótkim terminem płatności.

Co powinna zawierać nota obciążeniowa?

• Dane wierzyciela i dłużnika (pełne nazwy, NIP, adresy)
• Numer i data wystawienia noty
• Powołanie na art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom
• Numer faktury, której dotyczy rekompensata
• Data wymagalności faktury
• Kwota rekompensaty w EUR i PLN (z podaniem kursu NBP i daty kursu)
• Numer rachunku bankowego do wpłaty
• Termin zapłaty (zwyczajowo 7–14 dni)

Czy dłużnik może się od rekompensaty uchylić?

Tak, ale tylko w wyjątkowych przypadkach. Art. 10 ust. 2 ustawy pozwala sądowi na miarkowanie rekompensaty, gdy jest ona "rażąco wygórowana w stosunku do poniesionych przez wierzyciela kosztów odzyskiwania należności". W praktyce sądy rzadko z tego przepisu korzystają przy standardowej rekompensacie 40 EUR - jej celem jest właśnie zryczałtowanie kosztów.

Ważne: Dłużnik nie może się uchylić od rekompensaty umownie - klauzule umowne wyłączające lub ograniczające prawo do rekompensaty są nieważne z mocy prawa.

Najczęstsze błędy przy dochodzeniu rekompensaty

• Nieżądanie rekompensaty w ogóle - największy błąd. Każdego roku polskie firmy zostawiają miliony złotych na stole, bo nie dochodzą przysługujących im rekompensat.
• Błędne przeliczenie kursu EUR - kurs to średni kurs NBP z ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności, nie dzień wystawienia noty.
• Żądanie rekompensaty jako VAT - nota obciążeniowa za rekompensatę nie jest fakturą VAT i nie wlicza się do podstawy opodatkowania.
• Zbyt późne żądanie - roszczenie o rekompensatę przedawnia się po 3 latach od daty wymagalności faktury.

Jak Terminovo pomaga z rekompensatą 40 euro

Terminovo automatycznie wylicza rekompensatę przysługującą od każdej przeterminowanej faktury i może uwzględniać ją w szablonach wezwań do zapłaty. Nie musisz ręcznie sprawdzać kursu NBP ani obliczać kwot - system robi to za Ciebie. Skorzystaj też z kalkulatora odsetek i rekompensaty, żeby szybko sprawdzić, ile należy Ci się od konkretnej faktury. Jeśli chcesz zautomatyzować cały proces odzyskiwania należności, sprawdź jak działa automatyczna windykacja faktur w Terminovo.

Jeśli zastanawiasz się, na jakim etapie warto eskalować sprawę z miękkiej do twardej windykacji, przeczytaj nasze porównanie: windykacja miękka vs twarda.